Hotline: 091.919.6168

Chúng ta là ‘sản phẩm’ của mạng xã hội

Phạm Lê 28/03/2018 17:20
Chúng ta là ‘sản phẩm’ của mạng xã hội
Bạn nghĩ rằng mạng xã hội là để phục vụ chúng ta? Sai rồi, MXH là công cụ để chúng ta phục vụ cho chủ nhân của chúng.

Trong số những điều chúng ta có thể nói về Facebook, có một điều rất rõ ràng, nhưng rất ít người chú ý: chúng ta thường xuyên sử dụng Facebook trong vô thức.

Không phải ai cũng mở Facebook hàng chục lần mỗi ngày trên smartphone vì muốn được kết nối từng phút từng giây, nhưng có rất nhiều người bật Facebook như một phản xạ chỉ để kiểm tra những con số nhỏ hiển thị ở góc đại diện cho điều gì. Có rất nhiều người gõ “f-a-c-e” vào trình duyệt, bấm Enter để truy cập vào News Feed của mình ngay khi có thời gian rảnh rỗi trong công việc.

Và mỗi lần như vậy, luôn luôn có một thứ gì đó mới mẻ, lạ lẫm xuất hiện trên đầu trang, hút bạn vào đó, bắt bạn phải tiếp tục cuộn chuột, lạc trong ma trận của đường link, hình ảnh, video và những dòng status của bạn bè đến những “người quen” mà bạn chưa một lần gặp mặt.

Tôi là một người trong số đó. Tôi không nghĩ mình là một người nghiện MXH, nhưng vẫn mở Facebook mỗi ngày. Nhiều lần trong ngày. Không biết là bao nhiêu lần, nhưng ắt hẳn phải hơn 10 lần – khi trên đường đi làm, về nhà, trong giờ nghỉ trưa, giữa các bài viết, hay bất kỳ lúc nào mà tôi có khoảng thời gian rảnh rỗi.

Nó khiến chúng ta hài lòng khi nghĩ rằng mình đang “giao tiếp với mọi người,” và có những mối quan hệ rộng rãi. Đôi khi tôi sẽ ghen tị với những gì một ai đó khoe ra, như chiếc Galaxy S9 mới cáu cạnh, bộ Wacom đắt giá hay chuyến du lịch “thánh địa” Akihabara, Nhật Bản. Bạn có thể sẽ hài lòng với hàng trăm like dưới dòng status của mình. Chúng ta sẽ tìm thấy chút niềm vui khi thể hiện bản thân với những dòng status vu vơ – này người lạ ơi, tôi (đang cố gắng tỏ ra) rất hài hước, mà cũng thích đọc sách nữa. À, mà bạn đã xem cái video vô thưởng vô phạt này chưa? Tôi xem rồi đấy!

Mỗi người muốn thể hiện mình như thế nào trên Facebook là quyền của họ. Rõ ràng đó là một phần sức hút của MXH này – nơi mà bạn được thể hiện mình một cách tự do hơn, trong khi vẫn có chút gì đó riêng tư nhờ được bảo vệ đằng sau nhân dạng mà bạn dùng trên MXH.

Nhưng như những người tỉnh táo hoặc lo xa đã nói với chúng ta từ lâu, “sự riêng tư” mà chúng ta tin rằng mình vẫn còn giữ được khi bày tỏ ý tưởng, chính kiến hay lòng tin của mình thật ra chẳng có chút ý nghĩa gì so với những thứ chúng ta mất đi bởi những thuật toán và những con bot vô tình. Điều này xảy ra mỗi khi bạn mở ứng dụng, click nút "Đăng nhập bằng Facebook," chơi quiz, gửi một tấm ảnh hay thậm chí chỉ là “thả tim.”

Trong mắt những thuật toán và các chuyên gia, những hành động đó để lộ nhiều thông tin hơn bạn và tôi vẫn nghĩ. Rất đông người trong số chúng ta biết điều đó, nhưng chấp nhận không quan tâm, hoặc cố tình không muốn hiểu sự thật này, bởi vì sự thỏa mãn và tiện lợi mà Facebook đem lại cho chúng ta được thể hiện rõ ràng hơn nhiều so với những gì mà tác hại của việc MXH này kinh doanh nhận diện của chúng ta để kiếm lợi. Xem thêm vài mẩu quảng cáo khi lướt Messenger có đáng gì, khi chúng ta được chat với bạn bè mà không phải trả phí?

Nhưng hóa ra quảng cáo chỉ là bề nổi của tảng băng trôi. Scandal Cambridge Analytica cho chúng ta thấy rằng dữ liệu cá nhân, thứ tưởng chừng hoàn toàn vô giá trị bởi bạn chẳng là ai cả thực ra rất đáng giá với những người biết cách sử dụng chúng. Television Delivers People, một bộ phim từ năm 1973 có một lời thoại rất hay: khi bạn không phải trả tiền, bạn chính là sản phẩm. Lần này, có thể bạn và tôi không nằm trong số những “sản phẩm” được Cambridge Analytica sử dụng cho cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, nhưng chúng ta đều đã, đang và sẽ tiếp tục là sản phẩm để Facebook bán cho những đối tác của mình.

Facebook kinh doanh bạn. Facebook theo dõi bạn. Facebook khiến bạn tiêu tiền nhiều hơn. Facebook giúp lan tràn những thông tin dối trá. À, hóa ra Facebook không tốt. Có lẽ chúng ta nên bỏ Facebook.

Nhưng điều này có lẽ sẽ khiến bạn bật thốt lên: “làm thế nào tôi sống được nếu không có trung tâm cho mọi tương tác xã hội, cho các nội dung mà tôi theo dõi, và là nơi mà tôi thể hiện mình?” Có lẽ bạn không muốn bỏ Facebook, bởi Mark Zuckerberg tỏ ra rất hối hận – anh ta bỏ ra cả đống tiền để mua những trang quảng cáo to nhất trên những tờ báo lớn nhất để nói lời xin lỗi. “Chúng tôi có trách nhiệm bảo vệ dữ liệu của bạn, nếu chúng tôi không thể làm vậy, chúng tôi không xứng đáng phục vụ bạn. Tôi đã cố gắng tìm hiểu điều gì xảy ra và làm sao để đảm bảo nó không xảy ra một lần nữa,” Zuckerberg viết trong lời xin lỗi của mình.

Nhưng Zuckerberg còn có thể nói gì được nữa? Facebook đã mất 70 tỉ USD, cổ phiếu của họ có lúc tụt xuống dưới 150 USD, nhiều vụ kiện đang xảy ra cộng thêm một “dàn đồng ca” #deletefacebook đang hát vang rằng việc sử dụng Facebook không còn có thể chấp nhận được. Họ phần nào có lý: tại sao khi vụ việc xảy ra vào năm 2015, Facebook không hề nói một lời nào với người dùng, mà phải chờ đến tận năm 2018 khi mọi sự đổ bể?

Thật ra, những nhà tiên tri nói rằng “Facebook sắp chết” không còn là hiếm. Họ đã xuất hiện từ khoảng… 10 năm trước, và Facebook lúc nào cũng có hàng núi bài post của những người nói rằng họ muốn bỏ Facebook, hoặc bày tỏ sự phân vân có nên ra đi. Rất nhiều trong số họ không hề thực hiện lời hứa của mình, hoặc trở lại sau vài ngày, vài tuần và thú nhận rằng bỏ Facebook khó hơn vẫn nghĩ. Dĩ nhiên những bài post của họ sẽ được lấp đầy bằng Thích, Tim, Haha cùng những bình luận chào mừng trở lại – cũng như một cú hích chỏ giữa hai người bạn kèm cái nhướng mắt “đấy thấy chưa, tao đã bảo mà,” vậy thôi!

Xóa Uber rất dễ dàng – bởi họ đã ra đi, được thay thế bằng Grab. Nếu bạn xóa Facebook, chắc chắn bạn sẽ nghĩ đến việc dùng cái gì để thay thế MXH này. Có thể bạn muốn dùng Twitter hay Instagram. Cả hai có lẽ xài được, nhưng đều không phải là Facebook. Giống, nhưng không phải.

Khoan đã - bạn có nhận ra rằng ý tưởng không hề sử dụng MXH nữa rất khó xuất hiện trong đầu mình không?

Bạn có tưởng tượng được rằng nếu bạn muốn biết một ai đó đang làm gì, bạn sẽ nhấc smartphone lên gọi cho họ, hẹn một buổi café chứ không phải chỉ vào Wall của nhau để xem check-in, ngắm ảnh rồi gõ vài dòng bình luận tầm phào? Rằng chúng ta sẽ phải nhắn cho từng người đến tham dự buổi sinh nhật của mình, chứ không phải chờ những dòng “chúc mừng sinh nhật” bạc như vôi mà người quen post lên Wall của chúng ta nhờ sự nhắc nhở của Facebook?

Nghe có vẻ hấp dẫn. Facebook đã thay thế những tương tác trực tiếp giữa người với người quá lâu và quá nhiều, và bỏ nó đi ắt hẳn sẽ đem lại cho chúng ta một vài thay đổi tích cực. Nhưng khi 2 tỉ người trên quả cầu xanh nhỏ bé đáng yêu này đang sử dụng Facebook còn bạn thì không, làm thế nào bạn biết về bộ sách yêu thích, buổi ra mắt của Tháng Năm Rực Rỡ hay quan điểm của thằng bạn nối khố về chuyện đôi vớ của thủ tướng Canada? Lẽ nào bạn phải thuộc lòng hoặc bookmark hàng chục tờ báo khác nhau, thay vì đọc được tất cả chúng ngay trên News Feed?

Thật điên rồ!

Vậy đấy, không phải ngẫu nhiên mà tác giả vẫn đang dùng Facebook. Nếu có thể làm được mọi thứ mình muốn, có lẽ tôi đã không ngồi đây mà viết bài này, mà đang vi vu đâu đó ở Hawaii, Bali hay Cancun để tránh cái nóng khủng khiếp của Sài Gòn. Tác giả cũng sẽ không phải gửi CMND của mình đến cho Facebook - một công ty nước ngoài, chứ chẳng phải một cơ quan công quyền Việt Nam - để chứng minh rằng tôi là tôi. Thay vào đó, tác giả dự tính sẽ làm theo một hướng dẫn nào đó về cách ngăn chặn, kiểm soát những dữ liệu mà Facebook có thể thu thập, để có được chút chút cảm giác hài lòng rằng “Facebook đừng hòng kiếm được tiền từ dữ liệu của tôi.”

Bởi theo một đơn kiện của Hạt Cook (bang Illinois, Mỹ), Facebook không phải là một công ty mạng xã hội. Nó là chiến dịch đào dữ liệu lớn nhất trong lịch sử loài người.

Facebook: sẽ còn những vụ lộ dữ liệu người dùng tương tự Cambridge Analytica

Loading...

Gửi bình luận
(0) Bình luận

Huấn luyện viên Park Hang Seo bất ngờ được Samsung chọn làm đại sứ thương hiệu

Samsung vừa chính thức công bố Huấn luyện viên Park Hang Seo đã chính thức trở thành đại sứ thương hiệu của hãng điện thoại này tại thị trường Việt Nam.

Máy lọc nước công nghệ RO và những lợi ích tuyệt vời

Trong các công nghệ máy lọc nước khác nhau, công nghệ lọc RO được đánh giá ưu việt và phù hợp nhất với nguồn nước tại Việt Nam. Vậy lý do gì khiến công nghệ lọc nước này được ưa chuộng đến vậy?

Apple tung iPad 9,7 inch giá ưu đãi cho trường học, giáo viên

Apple đang muốn giành lại thế độc tôn trong trường học bằng cách giảm giá cho đối tượng học sinh, sinh viên, giáo viên và trường học.

Samsung 'chơi lớn' với Note 9: pin khổng lồ và cảm biến vân tay dưới màn hình

Sau khi Galaxy S9 bị chỉ trích là không đột phá, có vẻ Samsung muốn chứng minh họ vẫn còn "hàng nóng" trong tay.

Xiaomi ra mắt chiếc laptop chơi game đầu tiên với cấu hình khủng.

Thị trường smartphone không phải là thứ duy nhất mà Xiaomi muốn nhắm tới.

Phần mềm độc hại 'qua mặt' Google để nhiễm vào hàng trăm ngàn máy Android

Những phần mềm này đã vượt qua tiến trình Play Protect của Google và mang mã độc khiến người dùng "choáng" vì quảng cáo.

Nổi bật

Sự xuất hiện bất ngờ của HLV Park Hang Seo, đội tuyển Việt Nam và cả nhóm nhạc Black Pink, đã khiến Biệt đội xếp hạng gồm NSƯT Kim Tử Long, Thúy Ngân, Mai Tiến Dũng, Diệu Nhi và Quang Trung “mắt tròn mắt dẹt”, trong Tập 2 vừa phát sóng lúc 20h ngày 13/10.

ĐD Việt Tú nói về việc phân mâm trên poster sau phát ngôn "Lệ Quyên, Mỹ Tâm không thể để tên trên Hồng Nhung, Mỹ Linh" của Phương Thanh

"Nếu nói showbiz là một xã hội hay giang hồ thu nhỏ cũng không có gì là quá, nhiều năm nay đã có chuyện chèn ép, hay cạnh tranh vị trí, rõ nhất là trên cái poster", Việt Tú khẳng định.

Chồng đi làm về, háo hức thấy mâm cơm chờ sẵn nhưng bàng hoàng khi thấy món vợ hấp trong nồi

Món trứng hấp khiến mâm cơm phong phú hơn nhưng cũng... kinh dị hơn rất nhiều.
Đám cưới 7 tỷ của Phạm Ngọc Thạch từng là tâm điểm chú ý của giới truyền thông và người hâm mộ.
Vũ trụ điện ảnh VTV đang gây xôn xao dư luận với bộ phim “Hoa hồng trên ngực trái”. Và có thể nói, nhân vật Trà do diễn viên Lương Thanh đảm nhận là tâm điểm cho sự xôn xao này. Song, tất cả chỉ là vai diễn thôi, còn cô này Lương Thanh ở ngoài đời là người như thế nào?
Cô nàng kể chuyện éo le khi mua váy online: Đặt một đằng, giao hàng một nẻo, những tưởng cửa hàng gửi nhầm sản phẩm, nhưng phản ứng của chủ shop mới khiến nạn nhân “ngã ngửa”.
Quả nhiên là một khi "thời tới" thì muốn cản cũng cản không được. Ai mà ngờ cô nàng U30 còn F.A lại vớ được một anh chồng trẻ đẹp thế này chỉ bằn cách bình luận dạo trên mạng xã hội.

Mới nhất

Âm nhạc

 

- Hoàng Hằng -

 

12:00

14/10/2019

Gần 1 tháng kể từ đêm trăng rằm Hội An, đúng như lời thông báo “Xin cho phép Tuấn được mang “Truyện ngắn”...

Giải trí

 

- Hoàng Hằng -

 

08:00

14/10/2019

Sự xuất hiện bất ngờ của HLV Park Hang Seo, đội tuyển Việt Nam và cả nhóm nhạc Black Pink, đã khiến Biệt...

Giải trí

 

- Mỹ Linh -

 

10:00

13/10/2019

Cố tình thử thách thể lực Trấn Thành, có lẽ Hari Won cũng không ngờ rằng cả hai phải nhận cái kết ê chề...

Xã hội

 

- Dung -

 

09:00

13/10/2019

Vào thời điểm đi ngang vinh Tokyo, chiếc tàu chở hàng 1.925 tấn này đã gặp siêu bão Hagibis và bị cơn...

Tin tức

 

- Mỹ Linh -

 

09:00

13/10/2019

Một mình chinh chiến tại xứ người và tự make up, Á hậu Kiều Loan vẫn biết cách chọn vị trí “đắc địa”,...

Âm nhạc

 

- Mỹ Linh -

 

06:30

13/10/2019

Tối 12/10/2019, Thanh Hà làm khách mời trong đêm nhạc "Truyện ngắn Sài Gòn" của Hà Anh Tuấn tại nhà hát...

Phim ảnh

 

- Mỹ Linh -

 

06:00

13/10/2019

Sau khoảng thời gian sóng yên biển lặng, "Đánh cắp giấc mơ" lại tiếp tục “nổi bão”: Khánh Quỳnh quá bạc,...

Vui - Độc - Lạ

 

- Mỹ Linh -

 

05:00

13/10/2019

Trước hành động "thả thính" của Oanh Kiều, Hoàng Rapper tuy cũng có chút xao xuyến nhưng đã nhanh chóng...

Showbiz

 

- Phuong Thao -

 

05:00

13/10/2019

Ông Cao Thắng gửi lời chúc ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa đến vợ sắp cưới Đông Nhi, cùng với đó hé lộ thêm...

Sống trẻ

 

- Phuong Thao -

 

05:00

13/10/2019

Những khoảnh khắc tình tứ của Huỳnh Phương và Sĩ Thanh trở thành nguồn cảm hứng "chế ảnh" của Vinh Râu...

Vui - Độc - Lạ

 

- Dung -

 

04:00

13/10/2019

Không biết ai đã nghĩ ra ý tưởng "robot" tảo mộ này, thế nhưng người đó chắc chắn vô cùng điên rồ khi...

Tin tức

 

- Dung -

 

03:00

13/10/2019

Sau khi bị cộng đồng mạng lên án và phải lên phường về hành vi bạo lực của mình, thanh niên này đã phải...

Chuyện lạ

 

- Dung -

 

02:00

13/10/2019

Sau khi bị phát hiện qua lại với nhau, người phụ nữ này không những không sợ mà còn đánh ngược lại vợ...

Xem

 

- Holly1 -

 

01:00

13/10/2019

Song song với nhiều sự kiện tan vỡ thì dịp gần cuối năm cũng là mùa cưới xin, một cột mốc quan trọng...

Cộng đồng mạng

 

- Hoàng Hằng -

 

12:30

13/10/2019

Tái hợp trên sân khấu của 100 triệu 1 phút, 3 nghệ sĩ Tam Thanh, Vũ Thanh, Bảo Trí đã có màn tam ca đầy...