Hotline: 091.919.6168

Ngô Tự Lập: "Nhiều kiệt tác của thế giới bị biến thành thứ không bằng nhạc chế

lan anh 28/05/2018 14:40
Ngô Tự Lập: "Nhiều kiệt tác của thế giới bị biến thành thứ không bằng nhạc chế
TGT - Ngô tự Lập cho rằng, nhiều kiệt tác của thế giới hiện nay bị biến thành một thứ thậm chí không bằng nhạc chế – bởi lẽ, người làm và hát “nhạc chế” ý thức rất rõ, rằng mọi người đều biết rõ ca từ thật của bài hát.

Việc dịch lời Việt cho các ca khúc nước ngoài gần đây ngày càng dễ dãi

Ngô tự Lập cho rằng, nhiều kiệt tác của thế giới hiện nay bị biến thành một thứ thậm chí không bằng nhạc chế – bởi lẽ, người làm và hát “nhạc chế” ý thức rất rõ, rằng mọi người đều biết rõ ca từ thật của bài hát.

Lời chế, vì vậy, chỉ có mục đích đùa cợt hoặc phê phán một điều gì đó. Lời chế không những không hề làm tổn hại, mà trong nhiều trường hợp còn tôn vinh ca từ gốc – thông qua sự liên tưởng, so sánh và phổ biến ca từ gốc.

Ngô Tự Lập:

Nhạc sĩ Ngô Tự Lập

Tuy nhiên với một số ca khúc hiện nay, thì việc viết lời Việt thể hiện trách nhiệm của người viết lời, đó là do sự thiếu văn hóa căn bản, sự dễ dãi và cẩu thả, khiến cho phần ca từ của ca khúc trở nên tẻ nhạt, sáo rỗng và dung tục.

Một ví dụ điển hình về thứ “lời Việt” dễ dãi là bài “Say tình” được giới trẻ trong nước khá yêu thích. Nhưng có lẽ ít người biết bản gốc là bài “L’Italiano” (Người đàn ông Italia) của Toto Cutugno vốn là một bài thơ tuyệt hay, vừa sinh động, chân thực, vừa thâm thúy về “một người đàn ông Italia đích thực của xã hội Italia vào thập niên 1980.

Không hiểu tác giả sẽ choáng hay phì cười khi biết được ca khúc nổi tiếng của mình, “Người đàn ông Italia đích thực”, lịch lãm và kiêu hãnh ấy đã hóa thành một gã “Say tình” bệ rạc, bước “lêu bêu”, “lang thang” với “trái tim tật nguyền”, thật đáng tiếc.

Hay ví dụ thứ 2 là trường hợp của Ca khúc Happy new year vô cùng nổi tiếng của ban nhạc Abba. Ra đời năm 1979, bài hát của ABBA trĩu nặng lo âu về tương lai của nhân loại đang đứng bên bờ vực thảm hoạ diệt vong với chiến tranh lạnh, chạy đua vũ trang, những cuộc đảo chính đẫm máu, những cuộc diệt chủng, và xa hơn là mối hiểm họa của một thế giới kỹ nghệ hóa.

Đây là một đoạn ca từ của bài hát: “Bây giờ em cảm thấy/ Rằng mọi giấc mơ ta từng có ngày nào/ Đều đã chết/ Chẳng còn gì ngoài xác hoa giấy trên sàn/ Một thập niên vừa chấm dứt/ Nào ai biết một thập niên tới đây/ Những điều gì sẽ đến…” Vậy mà trong nhiều năm qua, bài hát này vẫn được trình bày với lời Việt với những lời chúc khuôn sáo, vui vẻ, vừa không ăn nhập với nhạc, vừa hạ thấp tầm tư tưởng của tác giả.

Về sau này, việc sáng tác lời Việt cho ca khúc nước ngoài chủ yếu được sử dụng như là phương tiện để chuyển tải tình cảm, tư tưởng và những thông điệp của người viết lời (nếu không kể « nhạc chế », được áp dụng với cả các bài hát Việt Nam).

Nhiều bài hát, chẳng hạn bài dân ca Anh « Scarborough Fair » được Phạm Duy biến thành « Ôi ! Giàn thiên lý đã xa » và trở nên cực kỳ phổ biến ở Việt Nam, mặc dù lời Việt khác hẳn lời Anh. Thế nhưng, gần đây cách làm nghiêm túc này cũng đang mất dần.

Vậy tại sao người ta lại có thể viết một “lời Việt” như vậy cho những bài hát tuyệt hay kia? Vấn đề không phải là ngoại ngữ. Nếu không biết ngoại ngữ, người ta có thể nhờ dịch. Vấn đề là sự cẩu thả, dễ dãi và thiếu chuyên nghiệp của người dịch/viết lời, của ca sĩ và có lẽ phải nói là cả người nghe nữa.

Dịch ca từ là một công việc nhọc nhằn và mạo hiểm

Trước hết, ta cần nhìn nhận một vấn đề rằng, trong ca khúc, phần lời quan trọng không kém, và trong một số trường hợp thậm chí còn quan trọng hơn, phần nhạc.


Thật khó hình dung những bài hát của Văn Cao, Trịnh Công Sơn, hay Jacques Brel, Bob Dylan không có ca từ. Khi thay lời, bài hát trở thành một bài hát khác, cũng giống như khi một bài thơ được phổ nhạc theo hai cách, ta có hai bài hát khác nhau. Khi chúng ta nghe một bài hát, cảm nhận rất khác nhau khi chúng ta hiểu và không hiểu ý nghĩa ca từ.

Do tầm quan trọng ca từ như vậy, khi tiếp xúc và giới thiệu ca khúc nước ngoài, người ta có hai xu hướng ngược nhau trong cách xử lý ca từ: một là dịch thật sát nghĩa, hai là phóng tác lời mới. Cả hai xu hướng đều có lịch sử lâu dài và kinh nghiệm cả thành công lẫn thất bại.

Dịch giả Ngô Tự Lập cho hay: ‘Dịch thuật là công việc nhọc nhằn và mạo hiểm, dịch ca từ càng nhọc nhằn và mạo hiểm hơn’, bởi dịch giả còn phải vượt qua những khó khăn khác, do những bó buộc của giai điệu và sự khác biệt về ngữ âm.

Dịch sát nghĩa và nhuần nhuyễn ca từ là công việc rất khó, khó hơn dịch thơ nhiều, bởi lẽ đó chính là dịch thơ trong điều kiện bó buộc của giai điệu và dấu thanh tiếng Việt.

Do tầm quan trọng ca từ, và nhằm những mục đích khác nhau, khi tiếp xúc và giới thiệu ca khúc nước ngoài, người ta có những cách tiếp cận khác nhau trong xử lý ca từ.

Chúng ta có thể phân biệt ba xu hướng chính: dịch sát nghĩa, phỏng dịch và phóng tác. Khảo sát một số bản dịch tiêu biểu, tác giả Ngô Tự Lập cùng các thành viên nhóm M6 và khán giả tìm hiểu vẻ đẹp của những ca khúc nước ngoài nổi tiếng, đồng thời đề cập đến một số vấn đề về dịch và dịch ca từ.

Thứ 6 ngày 01/06/2018, Ngô Tự Lập cùng nhóm tác giả M6 (Gồm Nguyễn Lê Tâm, Trần Đức Minh, Nguyễn Vĩnh Tiến, Giáng Sol, Nguyễn Thắng) có buổi chia sẻ và giao lưu với khán giả về vấn đề ca từ và dịch ca từ trong âm nhạc hiện đại.

Ngoài chia sẻ kiến thức về dịch thuật và âm nhạc, khác giả còn được giao lưu và thưởng các tác phẩm âm nhạc nổi tiếng thế giới đã được dịch ra tiếng Việt thành công nhất, và đặc biệt còn được thưởng thức một số sáng tác đặc sắc nhất của nhóm tác giả M6, những người nhạc sỹ tiên phong trong việc gìn giữ và sáng tạo những ca từ đẹp cho âm nhạc hiện đại.

Theo Thegioitre.vn


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Hòa Minzy được bạn trai thiếu gia hộ tống đến buổi họp fan

TGT - Hòa Minzy không ngần ngại để bạn trai mình xuất hiện công khai trong buổi offline với fan tại Hà Nội.

SNSD chuẩn bị có show thực tế, fan ào ào đòi “về với biển”

TGT - Vì các cô nàng này được gọi là “thánh buôn muối” của Kpop mà!

Bích Phương khoe giọng hát live 'khủng' cùng chân dài miên man khiến fan 'bấn loạn'

Sau một thời gian bị gán mác thảm họa hát live, Bích Phương giờ đây đã lần lượt chinh phục mọi khán giả bằng giọng hát ngọt ngào và truyền cảm lẫn ngoại hình xinh đẹp.

Hình ảnh mới nhất của Jang Geun Suk lại khiến fan 'phát sợ'

Từng là nam thần ấy vậy mà bẵng đi một thời gian sự nghiệp của Jang Geun Suk dậm chân tại chỗ, còn nhan sắc cũng tuột dốc không phanh.

'Thánh chửi' Duy Mạnh đáp trả cực 'gắt' về trinh tiết trong showbiz, 'chửi' nhạc sĩ Lê Minh Sơn bị 'tâm thần'?

Duy Mạnh cho rằng showbiz dành cho tiền bạc và danh vọng chứ không phải nơi dành cho tình yêu và hạnh phúc.

Điểm lại những khoảnh khắc ấn tượng nhất trong đám cưới của 'mỹ nhân ảnh nóng' Chung Hân Đồng

Hôn lễ của nữ thành viên nhóm Twins đã diễn ra với sự chúc phúc của bạn bè và người thân.

Đông Nhi thả thính fan bằng hình ảnh diện bikini nóng bỏng

TGT - Lâu lâu, nữ ca sĩ lại khiến fan trầm trồ về thân hình đáng ghen tị của mình.

Don Nguyễn tung hình “siêu nhắng” trước ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6

Don Nguyễn nổi tiếng và được lòng người hâm mộ bởi sự dễ thương, nhí nhảnh của mình bất chấp tuổi tác. Châm ngôn sống của anh là luôn yêu đời, nhìn cuộc đời với ánh mắt hết sức lạc quan.

Nổi bật

Ngay trong lần đầu về ra mắt bố mẹ bạn trai, cô gái trẻ đã khiến người lớn phật lòng vì một lý do mà cô cho rằng rất vô lý. Lên mạng than thở, cô không ngờ lại được dân tình chỉ ra điểm sai của mình.

Vừa dự đám cưới Đông Nhi, Lan Ngọc liền tung bộ ảnh váy cưới lộng lẫy, phải chăng cô nàng muốn lấy chồng?

Hình ảnh xinh lung linh của Lan Ngọc trong bộ trang phục cưới đang khiến cộng đồng fan hâm mộ của cô nàng phải “đứng ngồi không yên”.

Thông tin về bạn trai cũ qua lời nhận xét của chính Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam Khánh Vân

Khánh Vân từng yêu một người dễ thương, ga lăng và tốt bụng.
"Thời điểm Xuân Mai nổi tiếng, tôi chỉ múa hát minh họa. Đến khi cô ấy đi Mỹ thì tôi mới thực sự nổi tiếng", Xuân Nghi tâm sự.
Sau khi kết thúc nhiệm kỳ Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam, H'Hen Niê trở về với cuộc sống bình thường như bao người khác.

Mới nhất

Tin tức

 

- Dung -

 

03:00

13/12/2019

Nếu như đặt lên bàn cân so sánh thì có lẽ cả Hoàng Thị Loan lẫn Trần Thị Duyên đều nên được mô tả bằng...

Tin tức

 

- Phuong Thao -

 

03:00

13/12/2019

Sau tháng ngày ăn uống xả láng, BB Trần đang phải lao mình vào công cuộc giảm cân đầy gian nan để......

Tin tức

 

- Huyền Trần -

 

03:00

13/12/2019

Siêu mẫu – diễn viên Thanh Hằng cùng ca sỹ Trọng Hiếu hào hứng chứng kiến chiếc siêu xe thuần điện đầu...

Tin tức

 

- Nguyễn -

 

02:30

13/12/2019

Thời điểm cân nặng “kinh hoàng” nhất của người đẹp sinh năm 1995 là khi cô đang là sinh viên năm thứ...

Âm nhạc

 

- Hoàng Hằng -

 

01:30

13/12/2019

Tối 12/12, ca sĩ Quốc Thiên chính thức ra mắt music video “Người yêu dấu ơi” sau thời gian ấp ủ thực...

Vui - Độc - Lạ

 

- Hoàng Hằng -

 

01:00

13/12/2019

Khác với những tập trước, Kỳ Tài Thách Đấu tập 14 là cuộc hội ngộ của 3 nghệ sĩ lớn: Nghệ sĩ cải lương...

Chuyện của sao

 

- Ngọc Trâm -

 

12:30

13/12/2019

Lâu lắm rồi mới thấy bé Sushi- con trai Tim và Trương Quỳnh Anh được bố mẹ cho lên sóng. Mới chỉ học...

Chuyện của sao

 

- Ngọc Trâm -

 

12:00

13/12/2019

Niềm đam mê sưu tập nước hoa của Trấn Thành cuối cùng cũng có ngày nhận được quả ngọt. Chính tay ông...

Phim ảnh

 

- Holly1 -

 

11:30

13/12/2019

Nhìn lại hành trình của phim Việt suốt một năm qua chắc hẳn sẽ khiến không ít người thở dài ngao ngán...

Tin tức

 

- Hoàng Hằng -

 

11:00

13/12/2019

Lại Thanh Hương đã có đêm diễn để lại nhiều dấu ấn trong chặng đường 10 năm đến với nghề người mẫu.

Sức khỏe

 

- Phương Dung -

 

10:27

13/12/2019

TGT - “Một mũi tên trúng hai đích” chính là những gì vợ chồng bác sĩ Cao Xuân Ngọc cùng nhận định khi...

Tin tức

 

- Nguyễn -

 

10:00

13/12/2019

Hoa hậu Lương Thuỳ Linh sẽ mang điệu múa mâm vàng mà mình đã chuẩn bị để biểu diễn trong tiết mục mở...

Tin tức

 

- Phuong Thao -

 

10:00

13/12/2019

Nhật Linh - cô vợ sắp cưới của Phan Văn Đức vừa chia sẻ những bức ảnh cưới ngọt ngào của cả hai lên mạng...

Tin tức

 

- Hoàng Hằng -

 

10:00

13/12/2019

Đan Trường cho biết: "Đây là lần hiếm hoi Trường sải bước trên sàn diễn trong vai trò vedette nên bản...

Tin tức

 

- Nguyễn -

 

09:30

13/12/2019

Sáng 12/12, đông đảo nghệ sĩ nổi tiếng đã đến chúc mừng diễn viên Diệp Bảo Ngọc khai trương cửa hàng...