Hotline: 091.919.6168

Nguồn gốc của đôi đũa - Văn hóa dùng đũa quan trọng thế nào trong lịch sử người Việt Nam

Dung 10/04/2019 16:20
Nguồn gốc của đôi đũa - Văn hóa dùng đũa quan trọng thế nào trong lịch sử người Việt Nam
Mặc dù đa phần mọi người cho rằng đũa được phát minh tại Trung Quốc, thế nhưng theo nhiều tài liệu cổ, đôi đũa đã được những người thuộc nền văn minh lúa nước (Vùng Đông Nam Á) sử dụng trước khi nó kịp phổ biến ở các nước phương Bắc cũng như dọc lưu vực sông Hoàng Hà.

Lịch sử ra đời của đôi đũa

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu của phương Tây, các nhà sử học Tây phương nói rằng đũa là loại hình thuộc văn minh Trung Hoa, văn minh đũa (civilisation des baguettes). Đôi đũa được phát hiện sớm nhất là một cặp kim loại trong triều đại nhà Thương (khoảng năm 1600-1046 TCN) được khai quật tại địa điểm khảo cổ Ân Khư. Được phát minh vào khoảng thời gian cách đây từ 3000-5000 năm, đũa đã trở thành nền văn minh, bộ mặt của cả một nền văn hóa rộng lớn gồm nhiều nước châu Á.

Nguồn gốc của đôi đũa - Văn hóa dùng đũa quan trọng thế nào trong lịch sử người Việt Nam

Tuy nhiên, khác với các nghiên cứu của sử học phương Tây, nhiều nghiên cứu khác lại chỉ ra những người thuộc nền văn minh lúa nước mới chính là những người đã phát minh ra đũa.

Nhiều sử gia và học giả Trung Quốc như Lương Khải Siêu, Khang Hữu Vi, Quách Mạt Nhược đã thừa nhận rằng tổ tiên người Trung Hoa xưa đến từ phía Tây lưu vực sông Hoàng Hà với nền văn minh nông nghiệp khô (trồng kê, lúa mạch), tức là nền văn minh ăn bốc bằng tay mà không cần đến đũa. 

Theo cuốn sách Lịch sử văn hóa Trung Quốc do Đàm Gia Kiện biên soạn, người Trung Quốc thời tiền Tần không biết dùng đũa, họ dùng tay bốc theo đúng như tập quán của nền văn minh nông nghiệp khô trồng kê, mạch,...Họ chỉ bắt đầu sử dụng đũa kể từ khi kéo quân về thôn tính phương Nam (vùng Đông Nam Á) là những vùng đất có nền văn minh lúa nước, điển hình là khối cư dân Bách Việt. 

Nguồn gốc của đôi đũa - Văn hóa dùng đũa quan trọng thế nào trong lịch sử người Việt Nam

Theo lời cố GS Trần Quốc Vượng, động tác dùng đũa gắp thức ăn là mô phỏng theo con chim dùng mỏ để mổ và nhặt hạt. Mà trong nhiều câu chuyện cổ của Việt Nam ta, những biểu tượng như chim Hồng, chim Lạc đều được mô tả là loài có mỏ dài, chuyên dùng mỏ để mổ thức ăn. Bên cạnh đó, nền văn hóa gốc của Trung Quốc là du mục và nông nghiệp khô lại chọn các loài chim mỏ ngắn làm vật tổ như chim ưng, kền kền, đại bàng. Tức là những loài chim ăn thịt, không có động tác dùng mỏ nhặt hạt.

Thêm một bằng chứng cho việc đũa đã xuất hiện từ rất sớm trong văn hóa người Việt đó là một chi tiết trong câu chuyện cổ tích Trầu Cau. Khi cô gái dọn cơm cho hai anh em Tân và Lang, cô đã cố tình chỉ dọn một đôi đũa để thử xem ai nhường người kia ăn trước thì là em. Theo bối cảnh lịch sử của Trầu Cau thì câu chuyện ra đời từ thời vua Hùng Vương, tức là trước cả thời nhà Tần và trước khi chịu ách đô hộ 1000 năm Bắc thuộc, đôi đũa đã hiện hữu trong văn hóa người Việt. 

Nguồn gốc của đôi đũa - Văn hóa dùng đũa quan trọng thế nào trong lịch sử người Việt Nam

Vậy là theo nhiều bằng chứng, dù chưa thể khẳng định người Việt đã sáng tạo ra đũa, nhưng có thể nói rằng đôi đũa được phát minh ra từ nền văn minh lúa nước và đã tồn tại song song với văn hóa người Việt ta trên 4000 năm lịch sử, trở thành biểu tượng cho một nền văn minh lâu đời và đáng tự hào. 

Chính đôi đũa đã lâu dài trong lịch sử ấy, mà kho tàng văn học dân gian Việt Nam có khá nhiều nội dung liên quan đến đôi đũa tre thân thuộc, sâu sắc trong văn hóa ứng xử và đạo đức của tiền nhân. Kêu gọi hợp quần để tạo nên sức mạnh vì Không ai có thể bẻ một bó đũa; đừng vội Vơ đũa cả nắm là trách người không thấu đáo. Làm ăn đối xử với nhau thì cho có đầu có đũa...

Quy tắc dùng đũa của người Việt

Người Việt ta không chỉ dùng đũa đơn thuần, mà cũng có những quy tắc, quy củ khi dùng đũa phức tạp hệt như "văn hóa đũa" của các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. 

Trước khi cầm đũa, phải xếp hai đầu đũa cho đều nhau, lúc sử dụng chỉ động tới cạnh trên của đũa, dùng 3 đầu ngón tay: ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa nhẹ nhàng cầm đũa. Móng tay của ngón áp út đặt dưới mặt đũa, ngón cái và ngón trỏ kẹp chiếc đũa, cố định chúng lại, phần cuối đũa thừa ra khoảng 1 phân. 

Nguồn gốc của đôi đũa - Văn hóa dùng đũa quan trọng thế nào trong lịch sử người Việt Nam

Trẻ con được dạy rằng, trước bữa ăn phải so đũa, chú ý đến đầu đũa có đúng hướng hay không, sau bữa ăn phải đặt đũa xuống một cách ngay ngắn, không nên để đũa bị so le hay xô lệch. 

Không nên ngậm đũa và mút đũa vì đó là điều bất lịch sự trên bàn ăn; khi gắp thức ăn thì không được xới tung cả đĩa thức ăn để tìm thứ mình thích; hoặc khi trò chuyện trong bữa ăn không được vừa nhai nhồm nhoàm vừa nói, vừa cầm đũa vừa hoa tay múa chân kể chuyện… 

Khi chấm thức ăn thì cũng nên chú ý không để đũa chạm vào nước chấm, và cần chú ý không để nước chấm dây bẩn ra bàn, cũng không nên dùng đũa của mình để khuấy nước chấm hay khuấy vào bát canh. Những điều đó tuy nhỏ nhặt, nhưng nếu không để ý thì cũng khiến bạn xấu đi trong mắt người khác.

Nguồn gốc của đôi đũa - Văn hóa dùng đũa quan trọng thế nào trong lịch sử người Việt Nam

Trong văn hóa dân gian, người Việt Nam kiêng không gõ đũa vào nhau, không gõ đũa vào bát, cũng không nên tạo nên tiếng “động bát động đũa” ồn ào, càng không nên có tiếng nhai tóp tép…

Khởi đầu bữa ăn, đặc biệt là trong những bữa cỗ truyền thống, trước khi gắp đồ cho chính mình, người ta dùng đôi đũa còn sạch để gắp đồ ăn mời người khác. Trong suốt bữa ăn, khi muốn mời ai món gì đó, thường theo phép lịch sự, người ta phải đảo đầu đũa để gắp bằng đầu còn lại. 

Đũa không chỉ là một công cụ để ăn. Văn hóa dùng đũa còn thể hiện sự khéo léo, quan tâm và tinh tế của một nền văn minh. 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Vừa mới "đụng" mặt Trấn Thành nhận câu hỏi đầu tiên tại "Nhanh như chớp nhí" Anh Đức đã nằng nặc đòi "nghỉ chơi" bỏ về

Vừa trở lại, sự nỗ lực của 2 quán quân: nhí Tường Minh và đội trưởng Anh Đức vẫn không thể “nhấn chìm ma trận” câu hỏi hóc búa từ MC Trấn Thành.

Đỗ Nhật Hà - Top 6 Miss International Queen 2019 tiết lộ từng yêu người đồng tính nữ

Khách mời của Come Out tập 29 là một gương mặt đã tạo được cơn sốt dư luận trong thời gian qua – Quán quân Chinh Phục Hoàn Mỹ 2019 Đỗ Nhật Hà. Dù đã được đông đảo khán giả biết đến nhưng những câu chuyện “lần đầu tôi kể” của Nhật Hà trong chương trình vẫn khiến nhiều người bất ngờ.

Lâm Vỹ Dạ tiết lộ: "Mối tình với diễn viên Anh Đức như một cơn bão"

Lâm Vỹ Dạ bật mí mối tình thời thanh xuân của mình với diễn viên Anh Đức không phải là cơn mưa rào mà chính là một cơn bão thời tuổi trẻ.

Hương Giang bất ngờ khi bị tình địch trong MV "cướp người yêu" ngoài đời, còn trắng trợn đưa ra tuyên bố gây sốc

Giang và Hân của "Em đã thấy anh cùng người ấy" và "Anh đang ở đâu đấy anh" vẫn chưa hết duyên nợ khi không chỉ cùng yêu chung một người trong MV mà ra đến đời thực cũng "giành nhau" chí chóe vì đàn ông thế này đây.

Vừa mở màn "Nhanh như chớp nhí" mùa 2 Trấn Thành đã phải khan giọng khi "khẩu chiến" không phân thắng bại với 2 nhân vật này

"Nhanh như chớp nhí" mùa 2 ra mắt và tiếp tục bùng nổ với loạt tình huống hài hước bởi những màn đối đáp độc lạ của các thí sinh nhí, cùng màn xéo sắc, chặt chém “lầy banh nóc” của 2 đội trưởng Dương Lâm và Khả Như.

Dàn cast "Running Man" đích thị là hội bạn thân mới của showbiz: Đi hẹn hò, ăn chơi chung rình rang thế kia

Sau những ngày lăn xả trong các trò chơi, thử thách và "dìm: nhau không thương tiếc, dàn cast của "Chạy đi chờ chi" bỗng trở nên thân thiết, mới đây còn rủ nhau ăn uống cực vui. Nhiều người chắc mẩm đây sẽ là hội bạn thân mới quyền lực của showbiz Việt trong tương lai.

SGO48 cực đáng yêu bất chấp mọi thử thách trong 2!Idol

Tiếp nối phần 1, ở trong tập tiếp theo của 2!Idol , các cô gái của SGO48 lại tiếp tục khiến nhiều khán giả “phấn khích” vì độ dễ thương “lạc lối” của mình khi xuất sắc vượt qua các thử thách của chương trình.

Mạnh Quyền - Từ cậu bé nhà nghèo đam mê nhảy múa từng bước trở thành ngôi sao

Từng là một cậu bé nhà nghèo không trả nổi 40.000 đồng tiền học nhảy, Mạnh Quyền giờ đây đã vượt qua mọi khó khăn, dùng chính tài năng của mình để đứng trên bục vinh quang của Tinh Hoa Hội Tụ.

Nổi bật

Mới nhất

Tin tức

 

- Thuong Nguyen -

 

02:00

16/01/2020

Cuối tuần qua, nhãn hàng Supersports Việt Nam đã tổ chức sự kiện ra mắt các sản phẩm Liverpool FC lần...

Tin tức

 

- Ngọc Trâm -

 

02:00

16/01/2020

Những hình ảnh mới nhất mà Tim đăng tải trên trang cá nhân tiếp tục khiến fan thắc mắc: liệu anh chàng...

Âm nhạc

 

- Hoàng Hằng -

 

11:30

16/01/2020

Sự xuất hiện của Khả Ngân tại sự kiện chiều 15/1 tại đường sách TP.HCM đã nhận được sự quan tâm đặc biệt...

Tin tức

 

- Thuong Nguyen -

 

11:00

16/01/2020

Đắn đo vì suy nghĩ không biết tối nay làm gì và đi đâu? Foody tiết lộ bí kíp vui quên sầu cùng Tiger...

Phim ảnh

 

- Hoàng Hằng -

 

10:30

16/01/2020

Năm 2019 vừa qua, Victor Vũ đã có cuộc tái ngộ ngoạn mục với khán giả yêu điện ảnh qua tác phẩm rất thơ...

Tin tức

 

- Ngọc Trâm -

 

10:00

16/01/2020

Sang Hàn Quốc dưới cái lạnh vài độ, vợ chồng Trấn Thành-Hari Won vẫn chụp được bộ ảnh kỉ niệm 3 năm ngày...

Tin tức

 

- Phuong Thao -

 

10:00

16/01/2020

Dù quản lý có vẻ không thích Miu Lê nhưng Ngô Kiến Huy vẫn luôn giữ mối quan hệ tốt đẹp với nữ ca sĩ...

Tin tức

 

- Khoa Nguyen -

 

09:00

16/01/2020

Sang chảnh diện cả set quần áo đắt tiền nhưng Hari Won lại không ngờ để chiếc chun buộc tóc trở thành...

Tin tức

 

- Phuong Thao -

 

09:00

16/01/2020

Sau khi bước lên thảm đỏ một sự kiện mới đây, Elly Trần bất ngờ loạng choạng ngồi ngã xuống khiến nhiều...

Phim ảnh

 

- Mỹ Linh -

 

09:00

16/01/2020

Sau khi MV ca sĩ Lisa (Bảo Thanh) trình diễn ca khúc Tình Đời được tung ra, khán giả và báo giới đều...

Vui - Độc - Lạ

 

- Mỹ Linh -

 

10:30

15/01/2020

Trở lại đêm Gala, 5 cậu bé tài năng Pháp Tâm, Nghi Tâm, Trí Tâm, Ngọc Tâm, Minh Tâm đã phá kỉ lục 6 mùa...

Tin tức

 

- Holly1 -

 

10:00

15/01/2020

Trong bộ ảnh, Hari Won thần thái cực kì sang chảnh bên cạnh quý ông lịch lãm Trấn Thành khiến fan hâm...

Yêu

 

- Phuong Thao -

 

09:00

15/01/2020

Với gương mặt dễ thương, đáng yêu, cô vợ sắp cưới của cầu thủ Duy Mạnh chỉ nên trang điểm theo lối nhẹ...

Phim ảnh

 

- Phuong Thao -

 

08:30

15/01/2020

Web drama "Bố già" được được lùi lịch phát sóng muộn hơn 1 ngày so với dự kiến vì trùng lịch với trận...

Âm nhạc

 

- Phuong Thao -

 

05:30

15/01/2020

Sau khi phát hành được gần 2 tuần, MV "Canh ba" của Nguyễn Trần Trung Quân bị cư dân mạng "nhặt" sạn...